මහාචාර්ය අසෝක එස්. සෙනෙවිරත්න –

මහාචාර්ය අසෝක එස්. සෙනෙවිරත්න

“තාක්ෂණය වඩාත් අර්ථවත් වන්නේ එය මිනිසුන් එකට එකතු කර අවස්ථා නිර්මාණය කරන විටය.” – මැට් මුලන්වෙග්

ශ්‍රී ලංකාව අවම වශයෙන් 5% ක ආර්ථික වර්ධනයක් පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කරන මෙවන් වකවානුවක, QR කේත (QR-based) මත පදනම් වූ ඩිජිටල් ගෙවීම් ප්‍රවර්ධනය කිරීම හුදු තාක්ෂණික මෙවලමක් පමණක් නොව, එය උපායමාර්ගික ආර්ථික පියවරකි. මෙම වෙනසෙහි සැබෑ වැදගත්කම රැඳී ඇත්තේ තාක්ෂණය මතම නොව, එමඟින් ආර්ථික හැසිරීම් වෙනස් කිරීමට, කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීමට සහ විවිධ ක්ෂේත්‍රවල ඵලදායිතාව වැඩිකිරීමට ඇති හැකියාව මතය. ආචාර්ය හෑන්ස් විජේසූරිය මහතා පෙන්වා දුන් පරිදි, ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන අභියෝගය යටිතල පහසුකම් නොව, එම පහසුකම් භාවිතයට ජනතාව හුරු කිරීමයි (Adoption). මෙම වෙනස හඳුනා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ, මන්ද එමඟින් ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ගේ අවධානය පද්ධති ගොඩනැගීමේ සිට ඒවා ප්‍රායෝගිකව සහ පුළුල් ලෙස භාවිතයට ගන්නේ කෙසේද යන්න දක්වා යොමු වන බැවිනි.

මුදල් භාවිතය සහ චර්යාත්මක බාධා

ශ්‍රී ලංකාව සතුව මේ වන විටත් ‘Lanka QR’ වැනි අත්‍යවශ්‍ය ඩිජිටල් ගෙවීම් පද්ධති පවතී. කෙසේ වෙතත්, තවමත් දෛනික ගනුදෙනු සඳහා මුදල් (Cash) භාවිතය ප්‍රමුඛව පැවතීමෙන් පෙනී යන්නේ ගැඹුරු චර්යාත්මක සහ ව්‍යුහාත්මක බාධාවන් පවතින බවයි. මුදල් භාවිතය එහි හුරුපුරුදු බව සහ ක්ෂණික පිළිගැනීම නිසා ජන ජීවිතයට තදින්ම බද්ධ වී ඇත. එබැවින්, ඩිජිටල් ගෙවීම් හුදු විකල්පයක් පමණක් නොව, මුදල් භාවිතයට වඩා වේගවත්, සරල, විශ්වාසදායක සහ පිරිවැය අඩු ක්‍රමයක් ලෙස ජනතාවට දැනිය යුතුය. එවැනි පැහැදිලි වාසියක් නොමැතිව ඩිජිටල් ගෙවීම් ව්‍යාප්ත කිරීම සහ ඒ හරහා ලැබෙන පුළුල් ආර්ථික ප්‍රතිලාභ ලබා ගැනීම අපහසු වනු ඇත.

ගෝලීය අත්දැකීම්: ආර්ථික වර්ධනයේ එන්ජිම

ජාත්‍යන්තර අත්දැකීම් දෙස බැලීමේදී QR ගෙවීම් පද්ධති ආර්ථිකයන් පරිවර්තනය කරන ආකාරය පැහැදිලි වේ. චීනය සහ ඉන්දියාව වැනි රටවල QR ගෙවීම් ව්‍යාප්ත වීම නිසා ගනුදෙනුවල කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ ගොස් ඇති අතර, අවිධිමත් ආර්ථිකය (Informal economy) අවම වී මූල්‍ය ඇතුළත් කිරීම් (Financial inclusion) වර්ධනය වී ඇත. චීනයේ Alipay සහ WeChat Pay වැනි වේදිකා හරහා කුඩා වෙළෙන්දන්ට පවා ඩිජිටල් වෙළඳපොළට පිවිසීමට අවස්ථාව ලැබී ඇත. එමෙන්ම ඉන්දියාවේ UPI (Unified Payments Interface) පද්ධතිය අඩු වටිනාකමකින් යුත් ගනුදෙනු විප්ලවීය වෙනසකට භාජනය කරමින් මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවක් නිල මූල්‍ය පද්ධතියට සම්බන්ධ කර ඇත. මෙම උදාහරණ පෙන්වා දෙන්නේ නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක වන ඩිජිටල් ගෙවීම් පද්ධතියක් මඟින් මුදල් සංසරණය වීමේ වේගය වැඩි කරන බවත්, විනිවිදභාවය ඇති කරන බවත් සහ බදු පදනම පුළුල් කරන බවත්ය.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති ආර්ථික බලපෑම

ශ්‍රී ලංකාවට මෙහි බලපෑම ඉතා ප්‍රබල වේ. නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක වන QR ගෙවීම් පද්ධතියක් මඟින් ආර්ථිකය තුළ ගනුදෙනු පිරිවැය අඩු වන අතර මුදල් හැසිරවීමේදී සිදුවන අනවශ්‍ය වියදම් මඟහරවා ගත හැකිය. ආර්ථිකයේ කොඳු නාරටිය වන සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායකයින්ට (SMEs) ගෙවීම් ලබා ගැනීම පහසු වීම, නිවැරදි වාර්තා පවත්වා ගැනීම සහ ණය පහසුකම් ලබා ගැනීමට ඇති අවස්ථාවන් වැඩි වීම මෙහි ඇති විශාලතම වාසියකි.

මීට අමතරව, ගනුදෙනුවල විනිවිදභාවය වැඩි වීම හරහා බදු නීති නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකි වන අතර එමඟින් රජයේ ආදායම ශක්තිමත් වේ. ඩිජිටල් ගෙවීම් හරහා ගනුදෙනු සිදු වන විට ඒවායේ නිවැරදි මූල්‍ය වාර්තා නිර්මාණය වන බැවින්, ආදායම් සැඟවීම හෝ බදු පැහැර හැරීම අවම වේ. මෙය ශ්‍රී ලංකාව වැනි ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් විශාල ප්‍රමාණයක් නිල නොවන මට්ටමින් සිදුවන රටකට ඉතා වැදගත් වේ. රජයට ස්ථාවර ආදායම් මාර්ග ලැබෙන විට යටිතල පහසුකම්, අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍යය වැනි පොදු අවශ්‍යතා සඳහා වැඩිපුර ආයෝජනය කිරීමට අවස්ථාව සැලසේ.

විශ්වාසය සහ පරිශීලක අත්දැකීම

තාක්ෂණය තිබූ පමණින්ම මෙම අරමුණු ඉටු නොවේ. බැංකු සහ මූල්‍ය ආයතන විසින් පරිශීලකයින්ට ඉතා පහසුවෙන් හැසිරවිය හැකි (User-friendly) පද්ධති නිර්මාණය කළ යුතුය. ඕනෑම සංකීර්ණතාවයක් හෝ අවදානමක් පවතින්නේ නම් ජනතාව නැවතත් මුදල් භාවිතයටම යොමු වනු ඇත. එබැවින්, මෙම පද්ධතිවල ආරක්ෂාව සහ ස්ථාවරත්වය පිළිබඳව මහජන විශ්වාසය ගොඩනැගීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ආර්ථික පරිවර්තනයක් සඳහා වූ මාවත

ඩිජිටල් ගෙවීම් වෙත යොමු වීම හුදු තාක්ෂණික මාරුවක් නොව, එය මුළුමනින්ම ආර්ථික ව්‍යුහය ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමකි. ගොවියාගේ සිට තොග වෙළෙන්දා දක්වාත්, සිල්ලර වෙළෙන්දාගේ සිට පාරිභෝගිකයා දක්වාත් සිදුවන සෑම ගනුදෙනුවක්ම ඩිජිටල්කරණය වූ විට, එය රටේ ආර්ථිකය තත්‍ය කාලීනව (Real-time) නිරීක්ෂණය කිරීමට සහ ප්‍රශස්ත කිරීමට උපකාරී වේ.

අවසාන වශයෙන්, ශ්‍රී ලංකාවේ අභියෝගය වන්නේ අලුත් දෙයක් සොයා ගැනීම නොව, දැනටමත් පවතින පද්ධති උපරිම කාර්යක්ෂමතාවයෙන් යුතුව භාවිත කිරීම සහතික කිරීමයි. මෙය සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක කළ හොත්, එය රටේ ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීමට, විනිවිදභාවය තහවුරු කිරීමට සහ දීර්ඝකාලීන තිරසාර ආර්ථික සංවර්ධනයක් කරා යාමට ශක්තිමත් පදනමක් වනු ඇත.

*මෙහි ලේඛකයා 2006 සිට 2012 දක්වා නැමීබියානු ජනාධිපති කාර්යාලයේ විශේෂ උපදේශකයෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇති අතර වසර 20ක් UNDP ආයතනයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ උපදේශකයෙකු ලෙස සේවය කර ඇත. ඔහු ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ ජ්‍යෙෂ්ඨ අර්ථශාස්ත්‍රඥයෙකු (1972-1993) ලෙස ද කටයුතු කළේය. ඔහුව asoka.seneviratne@gmail.com හරහා සම්බන්ධ කර ගත හැක.