ජෙහාන් පෙරේරා –

ජෙහාන් පෙරේරා

ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් නෞකාවක් වන IRINS Dena ගිලීයෑමෙන් පසු මානුෂීය ආධාර සැපයීමේදී රජය නිවැරදි තීරණයක් ගත් බවට රට පුරා දුර්ලභ එකඟතාවක් ඇති වී තිබේ. මෙම තීරණයට විවිධ දේශපාලන පක්ෂවලින් සහ සමාජයේ බොහෝ කොටස්වලින් සහයෝගය ලැබී තිබේ. සමාජ මාධ්‍යවල අදහස්, දේශපාලන පක්ෂවල ප්‍රකාශ සහ ප්‍රධාන ධාරාවේ ජනමාධ්‍යවල සාකච්ඡාවලදී බොහෝදුරට එකඟ වී ඇත්තේ, ශ්‍රී ලංකාව මානුෂීය වටිනාකම් සහ අන්තර්ජාතික නීතියට අනුව ක්‍රියාකළ බවයි. ශ්‍රී ලංකාවේ මහජන විවාදය බොහෝවිට දැඩි ලෙස බෙදී ඇති අවස්ථාවක, මෙම එකඟතා මට්ටම අසාමාන්‍යය. එය රටේ සමාජ වටිනාකම් කෙරෙහි ධනාත්මකව පිළිබිඹු කරන අතර, විපතට පත්ව සිටින අන් අයට උපකාර කිරීම ගැන ජනතාව සැලකිලිමත් වන බව පෙන්නුම් කරයි. පසුගිය වසරේ දෙසැම්බර් මාසයේදී දිට්වා සුළිකුණාටුවෙන් පීඩාවට පත්වූවන්ට උපකාර කිරීම සඳහා විවිධ ජනවාර්ගික සහ විවිධ පසුබිම්වල පුද්ගලයන් එක් වූ විටද මීට සමාන තත්වයක් දක්නට ලැබිණි.

මෙම තත්වයට හේතු වූ සිදුවීම් ඉතා ඉක්මනින් සිදුවිය. හිරු උදාවට පෙර පාන්දර, ඉරාන නාවික හමුදා නෞකාවක් වන IRINS Dena වෙතින් ආපදා ඇමතුමක් ලැබී තිබිණි. ඉන්දියාව විසින් සංවිධානය කරන ලද නාවික අභ්යාසයකට සහභාගී වූ ඉරාන නාවික නෞකා තුනෙන් එකක් වන්නේ මෙම නෞකාවයි. ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් 70 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් මෙම අවස්ථාවට සහභාගී වී තිබිණි. මෙවැනි නාවික අභ්‍යාස පවත්වනු ලබන්නේ වෘත්තීය හුවමාරුව දිරිමත් කිරීම, විශ්වාසය ගොඩනැගීම සහ විවිධ නාවික හමුදා අතර හොඳහිත ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ය. නැව් මගින් රැගෙන යන ආයුධ සහ උත්සවය අතරතුර ඔවුන් හැසිරිය යුතු ආකාරය පිළිබඳ දැඩි නීතිරීති ද මෙහිදී අනුගමනය කරයි.

නාවික අභ්‍යාසය අවසන් වනවිට, එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර විවෘත යුද්ධයක් තවමත් ආරම්භ වී නොතිබිණි. මෙම අවස්ථාවට සහභාගී වූ ඉරාන නාවික හමුදා නෞකා තුන ඉන්දීය වරායෙන් පිටත් වී ආපසු සිය රට බලා යන අතරතුර අන්තර්ජාතික මුහුදට යාත්‍රා කර තිබිණි. එවැනි නාවික අභ්‍යාසවල නීතිරීතිවලට අනුව, නැව්වලට ප්‍රහාරාත්මක අවි රැගෙන යාමට අවසර නැත. මෙම රීතිය නිසා, කලාපයේ තත්වය හදිසියේම වෙනස් වූ විට නැව් වඩාත් අවදානමට ලක්විය. එහෙත් එක්සත් ජනපද ඉන්දු-පැසිෆික් විධානය පවසා ඇත්තේ, නෞකාව සන්නද්ධව සිටි බවයි. එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර යුද්ධය හදිසියේම ආරම්භ වූ විට, ඉරාන නැව් තමන් භයානක තත්වයකට යාත්‍රා කරන බව වටහා ගත් බව වාර්තා පවසයි. ඔවුන් ආරක්ෂිත ස්ථානයක් සොයාගැනීමට උත්සාහ කළ අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ වරායන්හි නැව් නැංගුරම් ලෑමට කිරීමට අවසර ඉල්ලා සිටි බව වාර්තා වේ. කෙසේවෙතත්, ශ්‍රී ලංකා රජය ප්‍රතිචාර දැක්වීමට පෙර, ඉරාන නාවික නෞකාව වන IRINS Dena ටෝර්පිඩෝවක මාරාන්තික ඉලක්කයක් බවට පත්විය.

අන්තර්ජාතික නීතිය

ඉරාන නාවික හමුදා නෞකාවක් වන IRINS Dena ගිල්වීම ශ්‍රී ලංකාවේ භෞමික මුහුදු සීමාවට ආසන්නයේ, එහෙත් ඉන් පිටත සිදුවිය. මේ නිසා, ශ්‍රී ලංකා රජය ඒ මොහොතේ ගත් ඕනෑම තීරණයක් බරපතල ප්‍රතිවිපාක ඇති කිරීමට ඉඩ තිබිණි. මැදපෙරදිග දැන් සිදුවන යුද්ධය ඉතා තීව්‍ර වන අතර, රටවල් 15කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් දැනටමත් ප්‍රහාරයට ලක්ව ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ සමුද්‍ර සීමාවට ඉතා ආසන්නව IRINS Dena ගිල්වීමත් සමඟ, යුද්ධයේ බලපෑම් මෙරට වෙරළට ළඟා වී ඇත. යුද්ධ අතරතුර, හැඟීම් බොහෝ විට සෑම පැත්තකින්ම ඉතා ශක්තිමත් වන අතර, මිනිසුන් අන් අය මිතුරන් හෝ සතුරන් ලෙස පමණක් දැකීමට පටන්ගත හැකිය. එවැනි අවස්ථාවන්හිදී, බොහෝ පාර්ශවයන් විශ්වාස කරන්නේ “අප සමඟ නොසිටින අය අපට විරුද්ධ” බවයි. මෙවැනි චින්තනය මධ්‍යස්ථභාවය හෝ මානුෂීය තීරණ සඳහා ඉතා සුළු ඉඩක් පමණක් ඉතිරි කරයි.

මෙවැනි අවස්ථාවන්හිදී, ගැටුමට සෘජුවම සම්බන්ධ නොවන රටවල් එයට සම්බන්ධ වීමෙන් වැළකී සිටීමට උත්සාහ කළ හැකිය. මානුෂීය මූලධර්ම, අන්තර්ජාතික නීතිය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ කාර්යභාරය මත පදනම්ව ශ්‍රී ලංකාව අර්බුදයට ප්‍රතිචාර දැක්වූ බව විදේශ ඇමැති විජිත හේරත් අන්තර්ජාතික ජනමාධ්‍යයට පැවසීය. 1982 දී සම්මත කරන ලද එක්සත් ජාතීන්ගේ සාගර නීතිය පිළිබඳ සම්මුතිය (UNCLOS) මුහුදේ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා නීතිමය රාමුව සපයයි. එයට අනුව, සාගරයේදී අනතුරට පත්වන පුද්ගලයන්ට රටවල් උපකාර කිරීම අවශ්‍ය වේ. UNCLOSට අනුව, ඔවුන්ගේ ජාතිකත්වය හෝ හදිසි අවස්ථාවට හේතුව කුමක් වුවත්, සමුද්‍රීය ජලයේ අනතුරකට මුහුණදෙන ඕනෑම අයකුට රටවල් සහාය ලබාදිය යුතුය. එබැවින් ආපදා ඇමතුමට ශ්‍රී ලංකාව දක්වන ප්‍රතිචාරය, මානුෂීය සැලකිල්ල සහ අන්තර්ජාතික නීතියට ගරුකිරීම යන කරුණු දෙකම පෙන්නුම් කරයි.

හානියට පත් ඉරාන යුධ නෞකාව වන IRINS Dena වෙතින් ආපදා පණිවිඩය ලැබුණු විගස, ශ්‍රී ලංකා රජය තම නාවික හමුදාව උපකාර සඳහා යැවීය. ප්‍රහාරයෙන් දිවි ගලවාගත් සහ ජලයේ පොරබදමින් සිටි ඉරාන නාවිකයන් තිස්දෙනකුට වැඩි පිරිසක් නාවික හමුදාව විසින් බේරාගන්නා ලදී. ගලවාගැනීමේ මෙහෙයුම අතරතුර, නෞකාව ගිලෙන විට මියගිය නාවිකයන්ගේ සිරුරු ද නාවික හමුදාව විසින් ශ්‍රී ලංකාවට ගෙනඑන ලදී. මානුෂීය අභියෝගය විශාලය. IRINS Dena ගිලීමෙන් ජීවිත අහිමි වූ නාවිකයන්ගේ මළසිරුරු අසූවකට වැඩි සංඛ්‍යාවක් දැන් ශ්‍රී ලංකාව භාරයේ ඇත. මීට අමතරව, නාවිකයන් දෙසියයකට අධික සංඛ්‍යාවක් රැගත් තවත් ඉරාන නාවික නෞකාවක් වන IRINS Bushehr ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂාව යටතේ පවතී. මෙම තත්වය නිසා, දිවි ගලවාගත් අය සඳහා සහ මියගිය නාවිකයින්ගේ මළසිරුරු ගෞරවනීය ලෙස හැසිරවීම සහතික කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා රජය දැන් වගකිව යුතුය.

දේශපාලන සන්ධානවලට වඩා මානුෂීය මූලධර්ම මත පදනම්ව උපකාර ලබාදීමට ශ්‍රී ලංකාව තීරණය කළේය. මෙම තීරණය මගින් සියලුම රටවල් සඳහා නීති මත පදනම් වූ අන්තර්ජාතික පද්ධතියක වැදගත්කම ඉස්මතු කරයි. විශාල රටවලට එරෙහිව ආරක්ෂා වීමට බලයක් නොමැති ශ්‍රී ලංකාව වැනි කුඩා රටවලට අන්තර්ජාතික නීතිය අනුගමනය කිරීම විශේෂයෙන් වැදගත් වේ. එවැනි ජාතීන් සඳහා, නීති මත පදනම් වූ අන්තර්ජාතික නියෝගයක් යම් ආරක්ෂාවක් ලබාදෙන්නේ, සියලු රාජ්‍යයන් එලෙස එකඟ වූ නීති සහ සම්මතයන් අනුගමනය කිරීමට අවශ්‍ය වන බැවිනි. මෙම අදහස් ප්‍රවර්ධනය කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකාවම වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකර ඇත. 1971 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ මහාමණ්ඩලය විසින් ඉන්දියානු සාගරය “සාම කලාපයක්” ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන යෝජනාවක් සම්මත කරන ලදී. මෙම යෝජනාව මුලින්ම හඳුන්වාදුන්නේ ශ්‍රී ලංකාව විසින් වන අතර, එය ප්‍රධාන බලවතුන් අතර එදිරිවාදිකම් සහ මිලිටරි තරඟකාරිත්වයෙන් ඉන්දියානු සාගරය නිදහස්ව තබා ගත යුතු බවට යෝජනා කළේය.

සදාචාරාත්මක සංඥාව

අවාසනාවකට මෙන්, වර්තමාන ගෝලීය තත්ත්වය මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ, නීති මත පදනම් වූ අන්තර්ජාතික පිළිවෙල දුර්වල වෙමින් පවතින බවයි. ලෝකයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල ගැටුම්වලින් පෙනීයන්නේ, දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසු අන්තර්ජාතික හැසිරීම්වලට මඟපෙන්වීම සඳහා නිර්මාණය කරන ලද නීති සහ ආයතන සමහර රටවල් විසින් නොසලකා හරින බවයි. මේ නිසා, කුඩා රටවල් අන්තර්ජාතික නීතියට තම කැපවීම පෙන්වීම සහ විශාල රටවල් වඩාත් මානුෂීය හා සාධාරණ ප්‍රවේශයන් අනුගමනය කිරීමට දිරිමත් කිරීම ඊටත් වඩා වැදගත් වේ. එබැවින් ඉරාන නාවිකයන්ට මානුෂීය ප්‍රතිචාරය මෙම පුළුල් සන්දර්භය තුළ තේරුම්ගත යුතුය. අනතුරේ සිටින ජනතාව බේරාගැනීමට ඉක්මනින් ක්‍රියාකිරීමෙන් සහ එහි ක්‍රියාවන් අන්තර්ජාතික නීතියෙන් මෙහෙයවනු ලබන බව පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කිරීමෙන්, සාමය, මනුෂ්‍යත්වය, සහයෝගීතාවය සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය අගය කරන කුඩා රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව තම කීර්තිනාමය ශක්තිමත් කර ගෙන ඇත. ඉරාන නාවිකයන් නැවත ඉරානයට නොයවන ලෙස එක්සත් ජනපදය ශ්‍රී ලංකාවෙන් ඉල්ලා සිටින බවට කළින් පළ වූ වාර්තා දැන් වෙනස් වී ඇති බව කියැවීම, ශ්‍රී ලංකා රජයට සහනයක් ගෙනදිය හැකිය. මෙම තත්ත්වය තුළ අන්තර්ජාතික නීතිය විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාමාර්ගවලට මඟපෙන්විය යුතු බව එක්සත් ජනපදය ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගෙන තිබේ.

අභ්‍යන්තර ගැටුම් සම්බන්ධයෙන් රටේම අත්දැකීම් මහජන චින්තනයට දැඩි ලෙස බලපා ඇත. ශ්‍රී ලංකාව වසර තිහකට ආසන්න කාලයක් පැවති ප්‍රචණ්ඩ අභ්‍යන්තර යුද්ධයකට මුහුණදුන් අතර, එය ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධය ලෙස හැඳින්වේ.එම කාලය තුළ, සටන්කරුවන්ට සැලකීම, සිවිල් වැසියන් ආරක්ෂා කිරීම, අතුරුදහන්වූවන් සහ වගවීම වැනි කරුණු ඉතා වැදගත් විය. මෙම අත්දැකීම නිසා, අද බොහෝ ශ්‍රී ලාංකිකයන් යුද අපරාධ සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන අන්තර්ජාතික නීති සම්බන්ධයෙන් මෙන්ම, තුවාල ලැබූ හෝ ආබාධිත සටන්කරුවන්ට සැලකීම සහ ගැටුම් අතරතුර අතුරුදහන් වූ පුද්ගලයන්ගේ ඉරණම පිළිබඳව දැනුවත්ය. මානුෂීය සහ පශ්චාත් ගැටුම් ගැටළු සම්බන්ධයෙන් රජය සමඟ කටයුතු කරන එක්සත් ජාතීන්ගේ ආයතන සහ අන්තර්ජාතික රතුකුරුස කමිටුව (ICRC) වැනි අන්තර්ජාතික සංවිධානවලට ශ්‍රී ලංකාව තවමත් සත්කාරකත්වය සපයයි. වගවීම සහ සංහිඳියාව පිළිබඳ ප්‍රශ්න ඇතුළුව ශ්‍රී ලංකාවේම සිවිල් යුද්ධයෙන් නොවිසඳුණු ගැටළු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමේදී මානුෂීය වටිනාකම් සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය සඳහා රජයට එම කැපවීමම යෙදිය යුතුය.

මානුෂීය මූලධර්ම අනුගමනය කිරීමෙන් සහ ඉරාන නාවිකයන්ට සහ ඔවුන්ගේ නෞකාවට උදව් කිරීමෙන්, බොහෝවිට ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට ගමන් කරන බව පෙනෙන ලෝකයක සාමය සහ හොඳහිත සඳහා ධනාත්මක ආදර්ශයක් ලෙස ‘ශ්‍රී ලංකාව’ පෙන්වා දී ඇත. ගෝලීය දේශපාලන එදිරිවාදිකම් වැඩිවෙමින් පවතින අතර, මානුෂීය නීති බොහෝවිට නොසලකා හරින කාලයක, මෙවැනි ක්‍රියාමාර්ගවලට ප්‍රබල සංකේතාත්මක වැදගත්කමක් ඇත. රට තුළ එකම මූලධර්ම අනුගමනය කරන්නේ, නම් ලෝකයේ ශ්‍රී ලංකාවේ කීර්තිය තවත් ශක්තිමත් වනු ඇත. ශ්‍රී ලංකාව තවමත් තමන්ගේම අභ්‍යන්තර ගැටුමෙන්, විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධයෙන් නොවිසඳුණු ගැටළුවලට මුහුණදෙයි. මෙම ගැටළුවලට වගවීම, යුක්තිය, වින්දිතයන් සඳහා වන්දි සහ සංහිඳියාව ඇතුළත් වේ. ශ්‍රී ලංකාවට තමන්ගේම පුරවැසියන්ට පමණක් නොව, වඩාත් පුළුල් ලෙස මනුෂ්‍යත්වයට ද වගකීමක් ඇත. ශ්‍රී ලංකාව තම අභ්‍යන්තර ගැටළු අවංකව ආමන්ත්‍රණය කරන්නේ නම්, එය අන්තර්ජාතික ප්‍රජාව තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ සදාචාරාත්මක කීර්තිය ශක්තිමත් කරන අතර, වඩා හොඳ සහ සාමකාමී ලෝකයක් ගොඩනැගීමට දායක වීමට උපකාරී වනු ඇත.