3 December, 2022

Blog

රුපියලේ කඩා වැටීම: එය ක්ෂණිකව ඇතිවූවක්ද නැත්නම් මහා බැංකුව සැලසුම් සහගතව සිදු කරන ලද්දක්ද?

ආචාර්ය ඩබ්ලිව්.ඒ. විජේවර්ධන

ආචාර්ය ඩබ්ලිව්. ඒ. විජේවර්ධන

“මට මතක් වන්නේ එවකට මහා බැංකු අධිපති ජයවර්ධනයන්, ලතැවිල්ලෙන් පසුවූ ජනපති චන්ද්‍රිකා මැතිනියගේ දුරකථන ඇමතුමකට පිළිතුරු දුන් ආකාරයයි, ඇයට දැනගැනීමට අවශ්‍ය වූයේ රුපියල පා කිරීම පිළිබඳ නිවේදනය ප්‍රකාශයට පත් කිරීම පමා කිරීමට හේතුවයි. මම ඒ මොහොතේ එම කාමරයේම සිටි අයෙක්මි. ඔහු ආත්ම විශ්වාසයෙන් යුතුව කියා සිටියේ, ‘ජනපතිනියනි, වාහනයේ තිරිංග නිවැරදිව වැඩ කරනවාද යන්න සොයා නොබලා වාහනය පාරට දැමිය නොහැකියි, මුලින්ම ඒවා නිසි ආකාරයට වැඩ කරන බවට මම ඔප්පු කර ගත යුතුයි‘ යන්නයි. වෙනත් අයුරකින් කියන්නේ නම් සැලසුම වැරදුනොත් අක්‍රමික ලෙස රුපියලේ අගය කඩා වැටීම නවත්වා ගැනීමට තිරිංග යෙදීමට ඔහුට සිදුවන බව එයින් කියවිණි. තවදුරටත් ඔහු චන්ද්‍රිකා ජනපතිනියට කියා සිටියේ රුපියල පා කිරීම නම් මේ වාහනය කන්දකින් පල්ලමට කඩා වැටීමට යන්නේ නම් අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල නම් ගසේ හප්පාගෙන හෝ වාහනය නවතා ගත හැකි බවයි. එය අනතුර අවම කර ගැනීමට භාවිත කළ උපක්‍රමයයි”.

ශ්රී ලංකා රුපියල හා ඇමරිකා එක්සත් ජනපද ඩොලරය අතර විනිමය අනුපාතිකය පාලනය කිරීම ජයග්රහණයක් ලෙස හුවා දැක්වීම

මාර්තු මාසයේ පළමු සතියේදීම ශ්‍රී ලංකා රුපියලේ කඩා වැටීම විදේශ විනිමය වෙළඳපළ තුළ දැකගත හැකි විය. ඊට පෙර මහා බැංකුව එදිනෙදා සිය වෙබ් අඩවියෙහි පළ කරන ලද්දේ ඇ.එ.ජ. ඩොලරයක් සඳහාවන මිලදී ගැනුම් අගය හා විකිණුම් අගය පිලිවෙලින් රු. 197ක් හා රු. 203ක් ලෙසයි, නමුත් අපගේ බැංකු පද්ධතිය තුළ මෙකී අගයයන්ට මිලදී ගැනීම සඳහා ඇ.එ.ජ. ඩොලර නොවීය. යම් කෙනෙකුට ඇමරිකානු ඩොලර් හදිසියේ අවශ්‍ය වූයේ නම් ඔවුනට ඒවා රු. 250 – 260 යන ගැනුම් හෝ විකුණුම් මිලට නිදහසේ ගනුදෙනුවන, අවිධිමත් වෙළඳපල හෙවත් කළු කඩවලින් මිලට ගැනීමට සිදුවිය. මහා බැංකු වෙබ් අඩවියේ පළවූ මෙම මිත්‍යා සහගත විනිමය අනුපාතය එම ආයතනයේ ආර්ථික පර්යේෂණ අංශයේ අධ්‍යක්ෂක විසින් හුවා දක්වා ඇත්තේ මාස 11ක් තරම් දිගු කාලයක් ශ්‍රී ලංකා රුපියල ස්ථාවරව පවත්වා ගත් ආකාරය ජයග්‍රහණයක් ලෙස දක්වමිනුයි.

ඔහුගේ මෙම පැහැදිලි කිරීමට පෙර මහා බැංකු අධිපති අජිත් නිවාඩ් කබ්රාල් මහතා පෙන්වා දෙන්නේ එකී පාලනය මගින් මහා බැංකුව, ආර්ථික හා මිල මට්ටම් ස්ථායිකරණය හා මූල්‍ය පද්ධතියේ ස්ථායීතාවය නම් සිය ප්‍රධානතම මෙහෙයුම් ඉලක්කයක් ජය ගෙන ඇති බවයි.

ආර්ථිකයේ හා මිල මට්ටම් ස්ථායීතාවයෙහි සැබෑ අර්ථය: වැඩිපුර ඉල්ලුමක් හෝ වැඩිපුර සැපයුමක් නොමැති වීම

මා විසින් මීට ඉහතදී පළ කළ ලිපියක් මගින් දක්වන ලද ආකාරයට ආර්ථික හා මිල මට්ටම් ස්ථායී තත්වයක පවත්වා ගැනීම යනු උද්ධමන අනුපාතය යාන්ත්‍රිකව පහළ මට්ටමක පවත්වා ගැනීමම නොවේ, ආර්ථිකයේ වන සියලුම අංශවල සාර්ව ආර්ථික ස්ථායීභාවයයි, නම් වශයෙන් දක්වුවහොත් ඒවා; රාජ්‍ය අදායම් අංශය, දේශීය මූල්‍ය අංශය, බාහිර අංශයයි එනම් වැඩිපුර ඉල්ලුමක් හෝ වැඩිපුර සැපයුමක් භාණ්ඩ වෙළඳපලේ ඇති නොවේ. නමුත් ආර්ථිකයේ අතුරු අංශයන්හි අසමතුලිතතාවය නිසා වෙළඳපලේ අමතර ඉල්ලුමක් හෝ අමතර සැපයුමක් ඇතිවුවහොත් මහා බැංකුවේ ප්‍රමුඛතම අරමුණක්වන ආර්ථික හා මිල මට්ටම් ස්ථායීකරණය සිදු කිරීමට අපොහොසත්වී ඇති බව ප්‍රත්‍යක්ෂ වේ.

මෙම ත්‍රිත්ව අංශයන් අසමතුලිතතාවයකින් යුක්ත වීම නිසා – මධ්‍යක අයවැය පරතරය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 11%ක්, මුදල් සැපයුමේ ප්‍රසාරණය 40%කට වඩා වැඩිවීම සහ ආර්ථිකයේ බාහිර අංශයේ 2019 දෙසැම්බර් සිට මේ දක්වා වන මස 25ක කාලය තුල සම්පුර්ණ හිඟය (ඌනතාවය) ඇ.එ.ජ. ඩොලර් බිලියන 8.2ක් වීම – වෙළඳපලේ නිරන්තර අමතර ඉල්ලුමක් ඇතිවීමටත් එමගින් උද්ධමනය 17%ක් ඉක්මවා වැඩි වීමටත් විනිමය අනුපාතය දැඩි ලෙස කඩා වැටීමටත් හේතු විය.

එමෙන්ම, මහා බැංකුව විසින් පෙරකී පරිදි ඔවුන්ගේ අරමුණ සාක්ෂාත් කර ගැනීම යථාර්ථයෙන් ඉවතට යෑමකි. ඇත්ත වශයෙන්ම ගතහොත් විධිමත් පද්ධතියකට පිටතින් විශාල කළු කඩ ව්‍යාපාර ව්‍යාප්තව තිබීම, අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ සඳහා මේසා විශාල පෝලිම්වල ජනතාවට රස්තියාදු වීමට සිදුවීම තුළ කිසිඳු මහා බැංකුවකට තමන් සිය අරමුණු අත්පත් කර ගෙන ඇති බවට උදම්ඉනිය නොහැක.

මෙයින් කියැවෙන්නේ මහා බැංකුවේ නායකත්වය ඇතුළු මුදල් මණ්ඩලයේ සාමාජිකයන් නැවතත් පාසල් ගොස් මහා බැංකුවක ක්‍රියාත්මක මුලධර්මයන් ඉගෙනගත යුතු බව නොවේද.

අසමත්වූ දේශීය යාන්ත්රණ වැඩපිළිවෙල

වර්තමානයේ සිදුවන ශ්‍රී ලංකා රුපියලේ කඩා වැටීම සම්පූර්ණයෙන්ම අනපේක්ෂිත සිදුවීමක් නොවේ. බොහෝ මාස ගණනක සිටම ස්වාධීන විශ්ලේෂකයින් රජයට හා මහා බැංකුවට අනතුරු ඇඟවූයේ විදේශ සංචිතයන්හි උපකාරය නොමැතිව රු. 200 යන මධ්‍ය මට්ටමට රුපියල හා ඇ. ඩොලරයට වන විදේශ විනිමය අනුපාතය පාලනය කිරීම අමනෝඥය ක්‍රියාවක් බවයි.

නමුත් මහා බැංකුව සිය මුරණ්ඩු ප්‍රතිපත්තීන් ඉදිරියට ගෙන යමින් ජනාධිපතිතුමා පවා මුලා කරන්නට වූයේ මෙම මිල මට්ටමට ඇ. ඩොලරයක් සඳහාවන විනිමය අනුපාතය පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය සංචිත අප රට සතුව ඇති බවත් උපකාර ලබා ගැනීමට අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල වෙත යෑමට හෝ විදේශීය ණය ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණයට කිසිඳු අවශ්‍යතාවයක් නොමැති බවත් හඟවමිනි. මහා බැංකු අධිපතිව සිටි ඩබ්ලිව්.ඩී. ලක්ෂ්මන් මහතා මෙම තත්වය ඔහුම පමණක් දන්නා ප්‍රතිපත්ති උපායක් වෙත ඈඳනු ලැබිය; ඉන්පසු මහා බැංකු අධිපතිවූ කබ්රාල් මහතා එකී උපාය හඳුන්වාදුන්නේ දේශීය ප්‍රතිපත්ති මාලාවක් ලෙසයි, මෙම වැඩපිළිවෙලේ ප්‍රධාන අංගයන් එය සය මස් මාර්ග සටහනක් ලෙස 2021 ඔක්තෝබර් 1වනදා වෙළඳපලට හඳුන්වාදෙන ලදී.

එහි ප්‍රධානතම අංගය වූයේ මිත්‍රශීලි අසල්වාසී රටවලින් හා මහා බැංකුවලින් තාවකාලික පදනම යටතේ ණය පහසුකම් ලබා ගැනීමයි. මේ දේශීය යාන්ත්‍රණයේ වූ අවදානම වූයේ එකී රටවලින් බලාපොරොත්තු වූ මුදල් අවශ්‍ය ප්‍රමාණයන්ගෙන් නොලැබුණහොත් බාහිර සහයෝගයක් නොමැතිව ශ්‍රී ලංකා රුපියල කඩා වැටීමට ඇති හැකියාවයි. 2022 මාර්තු පළමු සතියේදී සිදුවූයේ මෙයයි. මහා බැංකුව සිය වෙබ් අඩවියේ රු. 197 – 203 යන මායා අගයයන් පළ කිරීමෙන් දැන් වැලකී ඇත. එවෙනුවට දැන් පළවී ඇත්තේ රු. 250 – 260 යන අගයයනුයි. නමුත් වාණිජ බැංකු තොරතුරු මාර්ග හෙළි කරන්නේ කවුන්ටර හරහා කෙරන ගනුදෙනු වලදී මෙම අගය ඇ. ඩොලරයකට රු. 265 – 275 සීමාවේ ඇති බවයි.

මෙයට සමගාමීව රුපියල පා කෙරූ පළමු දවසේදීම කළු කඩයේ විනිමය අනුපාතිකයන් මෙම අනුපාත සමග එක්රැස් වන්නට විය. කෙසේවුවද විධිමත් බැංකු පද්ධතිය තුළ මෙම මිල මට්ටම් වලට පවා අවශ්‍ය තරම් විදේශ විනිමය නොමැති වීම නිසා කළු කඩ තුළ ඉහල විනිමය අනුපාතයක් එතැන් සිට ඇතිවිය. මෙම තත්වය ඇතිවූයේ පොලී අනුපාත ඉහළ නොදැමීම සහ අවශ්‍ය මූල්‍ය පහසුකම් අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල වෙතින් ලබා නොගැනීම යන අවශ්‍ය කරන සහයෝගී ප්‍රතිපත්ති හඳුන්වාදීමෙන් තොරව රුපියල පා කිරීම නිසායි. තවමත් ඉතා හොඳින් විධිමත් වෙළඳපලට සමාන්තරව ක්‍රියාත්මකවන මෙම කළු කඩ ව්‍යාපාරය මහා බැංකුවේ ප්‍රමුඛතම සතුරා මෙම කළුකඩ ව්‍යාපාරයයි, එමගින් මහා බැංකුව ක්‍රියාත්මක කරන ප්‍රතිපත්තිවල සාර්ථකත්වයට බාධා ඇති කරනවා.

පා කිරීම තහනම් වචනයක් ?

රුපියල පා කිරීම මගින් සිදුවුයේ වෙළඳපලේ ඇති ඉල්ලුම හා විදේශ මුදල් සැපයුම යන කරුණු මත විදේශ විනිමය අනුපාත තීරණය වීමයි. මෙලෙස රුපියල පා කිරීම පහසු කටයුත්තක් නොවේ, එය සාර්ව ආර්ථික උපක්‍රමයක් ලෙස සාර්ථක කර ගැනීමට තවත් වැඩ කටයුතු බොහොමයක් කළ යුතුයි.

නමුත් මහා බැංකුව විසින් මේ පිළිබඳව වෙළඳපලට නිකුත් කරන ලද වීඩියෝවේ දැක්වෙන ආකාරයට නම් ඔවුන් වෙළඳපලේ සිදුවන දේ ගැන අවබෝධයක් නොමැති බව දිස්වේ. එම හේතුව නිසා අධිපතිතුමා හා ආර්ථික පර්යේෂණ අධ්‍යක්ෂකතුමා පවසන්නේ ඔවුන් රුපියල හා ඇ. ඩොලර විනිමය අනුපාතය වඩාත් නම්‍යශීලි කළ බව මිස එම අනුපාතය පා කළ බව නොවේ, පා කිරීම යන වචනය තහනම් වචනය වන්නට ඇත.

සරල ලෙසම කිවහොත් නැවතත් 1977 – 2001 කාල පරාසයට යාම බඳුය, එම අවධියේ අප රට නම්‍යශීලී විනිමය අනුපාතයක් සහිතව ක්‍රියාත්මක වුණි. රුපියල මුලින්ම පා කෙරුනේ 2001 ජනවාරි මාසයේදී එවකට මහා බැංකු අධිපති වූයේ දිවංගත ඒ.ඇස්. ජයවර්ධන මහතායි. ඔහු රුපියල පා කිරීමට සති කිහිපයකට පෙර සිටම ඉතා සූක්ෂම ලෙස සැලසුම් සංවිධානය කර ලදී. ඔහු එදා එය සිදු කළ ආකාරය අප සියල්ලන්ටම හොඳ ඉගෙනුමක් වන බව මාගේ අදහසයි.

2001 වසරේ රුපියල පා කිරීම සඳහාවූ ක්රියාවලිය

2001 වසරට පෙර ඇ.එ.ජ. ඩොලරය සඳහා මිලදී ගැනුම් හා විකිණුම් විනිමය අනුපාතිකය, මූල්‍ය පනතේ ප්‍රතිපාදනයන්ට අනුකූලව දෛනිකව ශ්‍රී ලංකා මහා බැංකුව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. වාණිජ බැංකු මෙකී ප්‍රකාශයට පත් අනුපාතික අගයයන් ආසන්නයේ සිය විදේශ මුදල් මිලදී ගැනුම් හා විකිණුම් පවත්වා ගත යුතු විය. නමුදු රටේ ආර්ථිකය තුළ දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ නිධන්ගතව පවතින ගෙවුම් ශේෂ හිඟය නිසා මහා බැංකුවට නිරන්තරයෙන් වෙළඳපල වෙත විදේශ විනිමය සපයා මහා බැංකුව ප්‍රකාශයට පත් කරන විනිමය අනුපාතික ආශ්‍රිතව එම අගයයන් පවත්වා ගැනීමට සිදුවිය. මහා බැංකුවට ඔවුන් ප්‍රකාශ කරන විනිමය අනුපාතික අගයයන්ට අනුව වෙළඳපලට අවශ්‍ය කරන විදේශ මුදල් නිකුත් කිරීමට නොහැකි වුවහොත් එම අනුපාත ඉහළ යෑම හෝ විදේශ විනිමය ගනුදෙනු සඳහා කළු කඩ ව්‍යාපාර ප්‍රවර්ධනය වීම සිදුවේ. මෙම කළු කඩ ව්‍යාපාරය මහා බැංකුවේ ප්‍රධාන සතුරෙක් බව හඳුනා ගැනීම නිසා විනිමය මිලදී ගැනීම හා විකිණීම අතර පරතරය ඉහළ දැමීමට මහා බැංකුව කටයුතු කරන ලදී.

2000 වසරේදී මෙලෙස මෙම පරතරය 2% සිට 5% දක්වා වැඩි විය, නොවැම්බරයේදී 6% දක්වාත් 2001 ජනවාරියේදී 10% දක්වාත් වර්ධනය විය. මෙම පරතරය වැඩි වන වාරයක් වාරයක් පාසා වාණිජ බැංකුවල මෙහෙයුම් අනුපාත හා මහා බැංකුවේ විදේශ විනිමය විකුණුම් මිල ඉහළ යාම සිදුවිය, එමගින් ශ්‍රී ලංකා රුපියල අවපාතනය වීම සඳහාවන පීඩනය තවත් වැඩි විය. එහි ප්‍රතිපලය ලෙස පහරකෑම් දෙකකට ලක්වීමට සිදුවීමයි ඒවා නම් මහා බැංකුව සිය විදේශ සංචිත දිය කර ගැනීමත් ඒ සමගම රුපියලෙහි වටිනාමක කඩා වැටීමත්ය. වර්තමානයේත් මෙම අනිටු ප්‍රතිවිපාක අපට අත්විඳින්නට සිදුව ඇත, නමුත් රුපියලෙහි අගය කඩා වැටීම ලෝකයෙන් සැඟවීම සඳහා මහා බැංකුව මායාකාරී විදේශ විනිමය අනුපාත සිය වෙබ් අඩවියෙහි පළ කරන්නට විය. එමගින් විදේශ විනිමය වෙනුවෙන් කළු කඩ ව්‍යාපාරය දරුණු ලෙස වර්ධනය විය.

කඩා වැටෙන විදෙස් සංචිත හා කළු කඩ ව්‍යාපාර මහා බැංකුවක ප්‍රභලතම සතුරන්වේ: ඒ.ඇස්. ජයවර්ධන

රට සතු විදේශ සංචිත වේගයෙන් කඩා වැටෙන්නට වූ අතර අධිපති ජයවර්ධනයන් ඊට අකමැති විය. 1998දී අපගේ විදේශ සංචිත ඇ.එ.ජ. ඩොලර් බිලියන 2ක මට්ටමේ විය; 1999දී එය ඇ.එ.ජ. ඩොලර් බිලියන 1.6 දක්වාත් 2000දී ඇ.එ.ජ. ඩොලර් බිලියන 1ක් දක්වාත් පහත වැටුණි. ඒ සමගම රුපියල කඩාවැටෙන්නට විය 1998දී ඇ. ඩොලරයට සාපේක්ෂව රු. 68ක් ලෙසත් 1999දී 72ක් ලෙසත් 2000දී රු. 80ක් ලෙසත් විය. ඔබට විදෙස් සංචිත හා ඇ. ඩොලර් යන දෙකම අල්ලාගෙන සිටීමට නොහැක. ඔබ ඩොලරය අල්ලා ගෙන සිටියහොත් රටේ විදෙස් සංචිත අහිමිව නැවත ප්‍රකෘතිමත් කළ නොහැකි අවදානම් තත්වයකට රට පත්වනු ඇත. ඔබ විදෙස් සංචිත අහිමි කරගතහොත් ස්වෛරීත්වය, නිදහස, ආර්ථිකය යන මේ සියල්ල නැති වනු ඇත.

මේ සියල්ලට වඩා දරුණු බලපෑම වන්නේ විදෙස් සංචිත නොමැතිව මහජනතාවගේ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ ආනයනය හා කර්මාන්ත සඳහා අවශ්‍ය ආනයනික අමුද්‍රව්‍ය හිඟ තත්වයකට මුහුණදීමට සිදුවීමයි. මේ තත්වය රට තුළ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ සඳහා පෝලිම් නිර්මාණය වීමටත්, කළුකඩ ව්‍යාප්ත වීමටත්, හොර පාරෙන් රටට මේ භාණ්ඩ ගෙන ඒම යන අනිසි විපාකයන්ට මුහුණදීමට සිදුවේ. මේ සියල්ල මහා බැංකුවට එදිරි සතුරු බලවේග බව අධිපති ජයවර්ධනයන් හඳුනා ගන්නා ලද අතර ශ්‍රී ලංකා මහා බැංකුව මේ අන්තාරවන්ට ලක් කිරීමට ඔහු අකමැති විය.

ඔහු අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල සමග සකච්ජාවන් ඇරඹීය, අරමුදල සමග වැඩසටහනක් සඳහා එකඟතාවයකට එළඹින, ඉන්සපු 1977න් පසුව ප්‍රථම වරට ශ්‍රී ලංකා රුපියල පා කිරීම සඳහා පෙරසූදානම් කටයුතු ආරම්භ කළේය. ඔහු එවකට ජනපතිනිය හා මූල්‍ය අමාත්‍යවරිය වූ චන්ද්‍රිකා කුමාරණතුංග මැතිනිය, රුපියල පා කිරීම සඳහා එකඟ කර ගත්තේය. මේ ක්‍රියාවලියේදී ඔහු අත්පත් කර ගත් සුවිශේෂී ජයග්‍රහණයක් වූයේ මුදල් මණ්ඩලයේ සාමාජික, මුදල් අමාත්‍යංශයේ ලේකම් ආචාර්ය පී.බී. ජයසුන්දර මහතාගේ සහයෝගය ලබා ගැනීමයි. මේ පුද්ගයන්ගේ සහයෝගය නොමැතිව ඔහුගේ ව්‍යායාමය අසාර්ථකවන බව ජයවර්ධනයන් දැන සිටීය.

වාහනය පාරට දැමීමට පෙර තිරිංග පරීක්ෂා කළ යුතුයි

ඉහතකී පෙර සූදානම් කටයුතු සංවිධානයෙන් පසුව මුදල් මණ්ඩලය මගින් රටේ බැංකු පොලී මට්ටම ඉහළ දැමීමට කටයුතු කෙරින, අද භාවිතාවන තාක්ෂණික යෙදුම අනුව මහා බැංකුවේ නිත්‍ය ණය පහසුකම් අනුපාතිකය 16% සිට 25% දක්වා ඉහළ දැමීම සිදු කෙරින. මෙම පොලී මට්ටම ඉහළ දැමීම හරහා වෙළඳපලේ සමපේක්ෂණය සඳහාවන අංගයන් ඉවත් කිරීමත්, සමපේක්ෂණය වඩාත් මිල අධික විකල්පයක් බවට පත් කිරීමත් සිදුවිය. ඔවුන් රට තුළට මුදල් නොඑවා දේශීයව ණය ලබා ගැනීමෙන් වාසි ලබා ගැනීම මෙමගින් වැලක්වින. මට මතක් වන්නේ එවකට මහා බැංකු අධිපති ජයවර්ධනයන් ලතැවිල්ලෙන් පසුවූ ජනපති චන්ද්‍රිකා මැතිනියගේ දුරකථන ඇමතුමකට පිළිතුරු දුන් ආකාරයයි, ඇයට දැනගැනීමට අවශ්‍ය වූයේ රුපියල පා කිරීම පිළිබඳ නිවේදනය ප්‍රකාශයට පත් කිරීම පමා කිරීමට හේතුවයි. මම ඒ මොහොතේ එම කාමරයේම සිටි අයෙක්මි. ඔහු ආත්ම විශ්වාසයෙන් යුතුව කියා සිටියේ, ‘ජනපතිනියනි, වාහනයේ තිරිංග නිවැරදිව වැඩ කරනවාද යන්න සොයා නොබලා වාහනය පාරට දැමිය නොහැකියි, මුලින්ම ඒවා නිසි ආකාරයට වැඩ කරන බවට මම ඔප්පු කර ගත යුතුයි‘ යන්නයි. වෙනත් අයුරකින් කියන්නේ නම් සැලසුම වැරදුනොත් අක්‍රමික ලෙස රුපියලේ අගය කඩා වැටීම නවත්වා ගැනීමට තිරිංග යෙදීමට ඔහුට සිදුවන බව එයින් කියවිණි. තවදුරටත් ඔහු චන්ද්‍රිකා ජනපතිනියට කියා සිටියේ රුපියල පා කිරීම නම් මේ වාහනය කන්දකින් පල්ලමට කඩා වැටීමට යන්නේ නම් අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල නම් ගසේ හප්පා ගෙන හෝ වාහනය නැවත ගත හැකි බවයි. එය අනතුර අවම කර ගැනීමට භාවිත කළ උපක්‍රමයයි.

රුපියල පා කිරීම සඳහා අන්තර්ජාතික මූල් අරමුදලේ සහාය

2001 ජනවාරි 23වනදා පෙ.ව. 7ට අධිපති ජයවර්ධනයන් නිවේදනයක් මගින් ශ්‍රී ලංකා රුපියල පා කිරීමට ලක් කරන ලදී.එතැන් පටන් මහා බැංකුව වාණිජ බැංකු, ඇ.එ.ජ. ඩොලර් මිලදී ගත යුතු හා විකිණිය යුතු මිල ගණන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම නැවැත්විය. ඒ වෙනුවට මහා බැංකුව ඇ.එ.ජ. ඩොලර් මිලදී ගැනීමට හා විකිනීමට අදාළ බර තැබූ සාමාන්‍ය මිල, ප්‍රතිරුපිත අගයයක් ලෙස දක්වන ලදී. මහා බැංකුවට පිටතින් මේ ගැන දැන සිටියේ ජනපතිනි චන්ද්‍රිකා සහ පි.බී පමණි. නියෝජ්‍ය මුදල් අමාත්‍ය ජී.එල්. පීරිස් මහතා පවා මේ ගැන දැන ගත්තේ නිවේදනයට විනාඩි 10කට කලින් පමණි, ඒ දැන්වුයේද හුදෙක්ම ආචාරශීලීභාවය නිසායි.

මේ මුළු ක්‍රියාවලියේම රහසිගත බව ඉතාමත් අවශ්‍යයි, නැතහොත් රුපියල පා කිරීම හරහා මුදල් ගරා ගැනීමට ඇතැම් දෙනා පෙළඹීමට ඉඩ ඇත. එනිසා අවම පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාවකගේ අනුදැනුමැතිව මෙය සිදුවිය. වෙළඳපල ආරම්භයෙන් පසුව ඇ. ඩොලරයක් සඳහා අගය රු. 98ක් දක්වා ඉහළ ගියේය. මේත් සමගම අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල නිවේදයන කළේ, තමුන් ශ්‍රී ලංකාව විසින් සිය මුදල් ඒකකය සඳහා අගය වෙළඳපල බලවේග මගින් තීරණය කිරීමේ මෙම ව්‍යායාමය පිළිගන්නා බවත් ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවට ශක්තියක් වනු පිණිස රට සමග සිටගන්නා බවත්ය. එමගින් සමපේක්ෂණය හරහා වෙළඳපලටවන බලපෑම නැවැත්විය හැකි විය. ඉන්පසු ශ්‍රී ලංකා රුපියල ශක්තිමත්වීමට පටන් ගත් අතර 2001 පෙබරවාරී 12වන දින වන විට ඇ. ඩොලරයක් සඳහා රු. 88ක් ලෙස ස්ථාවර විය. 2001 වසරේ අවසානය වන විට අපගේ විදෙස් සංචිත ශක්තිමත් වීමට පටන් ගත් අතර ඇ.එ.ජ. ඩොලර් බිලියන 1.3ක සිට 2002 අවසන් වන විට ඇ.එ.ජ. ඩොලර් බිලියන 1.7ක් ලෙසත් 2003 වසරේදී ඇ.එ.ජ. ඩොලර් බිලියන 2.3ක් ලෙසත් වර්ධනය විය.

වර්තමානයේ ශ්රී ලංකාව තුළ පවතින දරුණු විදේශ විනිමය අර්බූදයෙන් අප රට ගලවා ගැනීම සඳහා අන්තර්ජාතික මූල් අරමුදලෙන් දිගු කාලීන ණය පහසුකමක් ලබා ගැනීම හැර වෙනත් විසඳුමක් නොමැත”

 නීතිමය බාධකයන්

මහා බැංකුවට නීතිමය බධකයන්ට මුහුණදීමටත් සිදුවේ. 1949දී බලාත්මක කරන ලද මුදල් නීති පනතට අනුව මහා බැංකුව දිනපතා සිය මිලදී ගැනුම් හා විකිණුම් මිල ප්‍රකාශයට පත් කළ යුතුය. නමුත් මහා බැංකුවට මෙම මිලදී ගැනුම් හා විකිණුම් මිල ප්‍රකාශයට පත් නොකර සිටීමට ඇති හැකියාව ගැන මෙම පනත නිශ්ශබ්දයි. එමෙන්ම මහා බැංකුව එකී මිල මට්ටම් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම නැවත්වුවහොත් යමෙකුට මහා බැංකුව අධිකරණය වෙත ගෙන යාමට හැකි අවදානමක් තිබෙනවා. අධිපති ජයවර්ධනයන් මෙම අවදානම ගැන තක්සේරුවකින් යුතුවූ අතර යමෙකු මහා බැංකුවට විරුද්ධව නීති මාර්ගයෙන් කටයුතු කළ හොත් ඊට විරුද්ධව කටයුතු කිරීමටත් සූදානම්ව සිටියා. කරුණු 2ක් යටතේ මහා බැංකුවට මෙහිදී පිළිසරණක් ඇති බව ඔහු විශ්වාස කළා.

පළමුවැන්න, මුදල් නීති පනත නිකුත් කළ 1949 වසරේ පැවති ස්ථාවර විනිමය අනුපාත ක්‍රමය සහ එදා සිට මේ වන තෙක් වෙළඳපල ස්වරූපයන් හා එහි සංවිධානවීම් වෙනස්වීම්වලට භාජනයව තිබීම. දෙවැන්න, වර්තමාන කාලපරිච්ජේදයේ සිදුවන දියුණුව සඳහා පැරණි යල්පිනූ නීති බැහැර කිරීමට නීති පද්ධතිය කටයුතු කරනු ඇතැයි වූ විශ්වාසයයි. එනිසා පෙරකී පරිදිම අදාළ නිවේදනය පළ විය.

නමුත් එකළ විපක්ෂයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු මේ හේතුකොට ගෙන මහා බැංකුව අධිකරණය වෙතට ගෙන යන ලදී, එමෙන්ම නඩුකරය දිග්ගැස්සෙමින් ඉදිරියට යන්නට විය. පසුකාලීනව පැවති මහා මැතිවරණයකින් එම මන්ත්‍රීවරයා පාලක පක්ෂයට තේරී පත්වූ අතර මහා බැංකුව සමග එකී නීති කෘත්‍ය පිලිබඳ සමතයකට පැමිණීමට දෙපාර්ශ්වයට හැකි විය.

වසර 2002දී නව රජයක් යටතේ මුදල් නීති පනත සංශෝධනයවූ අතර නීති කටයුත්තට හේතුවූ බාධකය ස්ථිරසාර ලෙස ඉවත් කිරීමට එය සමත්විය.

කරන්නට තවත් බොහෝ දේ ඇත

අද වන විට වෙළදපල අනුපාත දිනෙන් දින ඉහළ නගිමින් පවතී. මහා බැංකුව මේ දැන්ම රජයට දැන්විය යුත්තේ අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලෙන් ණය පහසුකමක් ලබා ගැනීම සඳහා කටයුතු කළ යුතු බවයි. ඒ සඳහා මුදල් අමාත්‍ය බැසිල් රාජපක්ෂ මහතා අන්තර්ජාතික අරමුදලේ හා ලෝක බැංකුවේ වසන්ත කාලයේ පැවැත්වෙන රැස්වීම් සඳහා වොෂින්ටනය වෙත යනතුරු බලා සිටිය නොහැක. මේ සමගම පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීම සිදු කළ යුතුය එමගින් වෙළඳපලේ කළු කඩ ව්‍යාපාර ඇතිවීම හා සමපේක්ෂණයට තුඩු දෙන සාධක ඉවත් වනු ඇත, ඒ සමගම 2019 වසරට පෙර පවතී බදු ක්‍රමය යා යුතුය.

පසුගියදා ජනපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා විසින් මහජනයා අමතා රජය අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ ණය ආධාර සහාය පතන බවට ප්‍රකාශයක් නිකුත් කළා, මෙම ප්‍රකාශය අපැහැදිලියි. ඔහු සඳහන් කළේ සාමාජික රටවලට අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ තාක්ෂණික සහාය ලබා දීම යටතේ අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල සමග කටයුතු කරන බවයි. දේශීය මාධ්‍ය මෙම ප්‍රකාශය වරදවා වටහා ගෙන අර්ථ නිරූපණය කළේ ශ්‍රී ලංකාවි ණය පහසුකමක් ලබා ගැනීමට අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල වෙත යන බවයි. මේ ව්‍යාකූලත්වය විදේශීය ආයෝජකයන් තවත් කලබලයට පත් කරනු ඇත. එමෙන්ම එම ප්‍රකාශය මගින් වෙළඳපලේ මිල කඩා වැටීමට ලක්වන අන්තර්ජාතික ස්වෛරී බැඳුම්කරවල තත්වය ආපසු හැරවීමට අසමත් විය, මේ සියල්ල මිල යන්තම් වර්ධනය වීමට පමණක් හේතුවිය. මීට සමගාමිව මුදල් අමාත්‍ය බැසිල් රාජපක්ෂ මහතා ඉතා බැගෑපත්ව සිදු කළ ඉන්දීය සංචාරය සාර්ථක විය, ඉන්දීය මධ්‍යම රජය මගින් සහතික කරන ලද ඇ.එ.ජ. ඩොලර් බිලියන 1ක ණය පහසුකමක් ඉන්දීය රාජ්‍ය බැංකුව හරහා ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දීම සිදුවිය.

මේ ණය පහසුකම ප්‍රයෝජනවත් වුවද ශ්‍රී ලංකාව මුහුණදෙන දරුණු විදේශ විනිමය අර්බූදයට ස්ථිරසාර පිළියමක් මෙමගින් නොලැබෙනු ඇත. තොරතුරු වාර්තාවන අන්දමට මෙම ණය මුදල් මගින් ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වන, ශ්‍රී ලංකාවට අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ සඳහායි එය වසර 3කින් ගෙවිය යුතුයි. ප්‍රායෝගික හේතූන් මත අප ලද වසර තුනක වෙළඳ ණය පහසුකමක් බැවින් එය රටේ විදේශ සංචිත ලෙස දැක්විය නොහැක.

ශ්‍රී ලංකාව මුහුණදෙන දරුණු විදේශ විනිමය අර්බූදයට එකම පිළියම අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලෙන් දිගු කාලීන ණය පහසුකමක් ලබා ගැනීම පමණි. එය වටහා නොගෙන මහා බැංකුව මේ සරුංගලයට අහසේ ඔහේ සැරිසැරීමට ඉඩදී ඇත. මේ ලිපිය මුද්‍රණාලයට යන මේ මොහොතේදීත් බැංකු කවුන්ටරය හරහා සිදු කෙරෙන රුපියල් – ඇ. ඩොලර් අනුපාතය රු. 285 සීමාව ඉක්මවා ඇත. එමෙන්ම වෙළඳපල අස්ථාවරභාවය යටතේ රුපියලේ කඩා වැටීම නවතින බවක්ද පෙනෙන්නට නැත. මේ අන්තරාව ඕනෑම කැපකිරීමක් සිදු කර නවතා ගත යුතුය.

*ජ්‍යෙෂ්ඨ අර්ථශාස්ත්‍රඥය හා ශ්‍රී ලංකා මහා බැංකුවේ හිටපු නියෝජ්‍ය අධිපතිවරයෙකුවන ආචාර්ය ඩබ්ලිව්.ඒ. විජේවර්ධන මහතා විසින් ලියූ ‘Collapse of the rupee: Is it sudden or orchestrated by Central Bank?’ ලිපියෙහි සිංහල අනුවාදයයි. සැකසුම මිලින්ද පීරිස්.

 

Print Friendly, PDF & Email

Latest comments

  • 4
    0

    ශ්‍රී ලංකා රුපියල දවසින් දවස අවප්‍රමාණය වූ ආකාරය සරල දේවල් දන්නා අයට, කිසිම ආයාසයකින් තොරව හොඳින් වටහා ගත හැකිය, එය තේරුම් ගැනීමට ඔබ රොකට් විද්‍යාව හැදෑරීමට අවශ්‍ය නැත. අධික අනතුරු ඇඟවීම් නොතකා, බැලුනය වතුර යට තබා ගැනීම සඳහා රාජපක්ෂ බිලියන සිය ගණනක් මුද්‍රණය කළ නමුත් එය කිසිසේත් ක්‍රියාත්මක නොවීය.

    2008 දී පළමු වරට හිටපු මුදල් ඇමති (මහින්ද රාජපක්ෂ) සහ ඔහුගේ හිතවත් (ANC කබ්රාල්) බැදුම්කර මගඩියට සම්බන්ධ විශාල වංචාවන් ආරම්භ කරන ලදී. මුල සිටම මහින්ද රාජපක්ෂ ජනපි‍්‍රය වීමට උපක්‍රමශීලීව කටයුතු කළද කිසිදා සැබෑ දේශපාලනයක් කළේ නැත. මළ සිරුරු මත ජනප්‍රියත්වය සෙවීම ඔහුගේ ස්වභාවය විය. විශේෂඥයින්ට අනුව ඔවුන්ගේ ජානවල ඇති බව.
    යහපාලනය ආරම්භයේදී ඔවුන්ගේ බැඳුම්කර මගඩි වඩාත් පැහැදිලි වූයේ අලුතින් තේරී පත් වූ අය සහ ඔවුන්ගේ උත්සාහය ධාරානිපාත ජල ධාරාවක් හා සමාන වූ නිසා මඟදී මේස හැන්දක් අතැතිව නවතා දැමූ බැවිනි….. ඇත්ත රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා බැංකුකරුවෙකු පත් කළේය. මහ බැංකුවට අධිපති,
    කෙසේ වෙතත්, මහේන්ද්‍රන් විසින්ම මහ බැංකුවේ බිම් යථාර්ථය හෙළිදරව් කළ අතර, ඔහු එම තනතුර භාර ගන්නා විට. 2005 සිට 2015 දක්වා රාජපක්ෂලාගේ කුරිරු පාලනය තුළ මධ්‍යම බැංකුව සඳහා ස්වාධීනව ක්‍රියාත්මක වූ නීති දෙපාර්තමේන්තුවක් / ආයතනයක් නොතිබුණි. එයට එරෙහිව කිසිවකු විරුද්ධ වූයේ නැත. සියල්ල විපක්‍ෂ බලවේගයක් නැති පාලනයක් බඳු විය. ආපසු හැරී බලන විට රාජපක්ෂලා කිසිදා තම ජාතියට ආදරය කළ බව මට කිව නොහැක. ඔවුන් ස්වභාවයෙන්ම අන්ත අපරාධකරුවන් ය. බහුතරයක් දරිද්‍රතාවයෙන් පෙළෙන ජාතියකට ජීවිතයක් ලබා දෙනවා වෙනුවට, ඔවුන්ගේ රසවින්දනය නැවත නැවතත් කියමින් ඔවුන්ගේ ජීවිත සමඟ සෙල්ලම් කිරීම.
    සැබෑ අපරාධකරුවන් අල්ලා සදාකාලිකව සිරගත කිරීමට නීතිය හා සාමය ඇති වුවහොත් පමණක් ජනතා කෝපය සමනය කළ හැකිය. ජෙනරල් සරත් ෆොන්සේකා වැරදි ලෙස සිරගත කළේ නම්, හිතාමතා කළ විවිධ අපරාධවලට රාජපක්ෂලාට දඬුවම් නොකරන්නේ මන්ද? මට නම්, දරුණු අපරාධවල මට්ටම් දැනගෙන, මේ ම්ලේච්ඡ පවුල කළ, ඔවුන් හෙට එල්ලා මරා දැමුවහොත්, එය මගේ රටේ දුප්පත් මිනිසුන් වෙනුවෙන් මා කළ පිනක් වනු ඇත.

    • 2
      0

      අද; මගේ මව් රටේ තත්ත්වය, ඊයේ තත්ත්වයට සාපේක්ෂව නරකයි. හෙට දවස මීට වඩා හොඳ නොවනු ඇත, මන්ද පාලකයින් කටක් නැති අය මෙන් රැඳී සිටින බැවිනි.
      මම ඒ රටේ ජීවත් නොවුණත් මගේ සිතුවිලි සහ මනස සියලු කරදරවලින් පෙළෙන සියල්ලන් සමඟයි, එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ මහානායක හාමුදුරුවන්ගේ බුද්ධි මට්ටමට වඩා හොඳ බුද්ධියක් නොමැති මිනිසෙකු විසින් කරන ලද මෝඩ ක්‍රියාවන් ය. 2022 සහ 2023 වසරවලදී ඩොලර් අර්බුදයේ තත්ත්වය අපේක්ෂා කරන බවට සියලුම විශේෂඥයින් ඔවුන්ට අඛණ්ඩව සහ නිරන්තරයෙන් අනතුරු ඇඟවූ නමුත් මැදමුලන සතුන් එතරම් තැකීමක් නොකළ නමුත් “දුප්පත් ගොවීන්ට හුරුපුරුදු පොහොර වෙනුවට කාබනික පොහොර” හඳුන්වා දුන්හ. අද වන විට ඔවුන්ගේ අස්වැන්නෙන් විශාල පාඩුවක් ලබා ගැනීමට. භෝග සහ ගොවිතැන් වගාවන් සඳහා ප්‍රධාන මූලාශ්‍රය වන කාබනික පොහොර සමඟ තවමත් පෘථිවියේ රටක් සාර්ථක වීමට සමත් වී නැත.

  • 2
    0

    Bloody rogue of a lizard-eyed excuse for a Central Bank Governor!
    .
    LM, your comments are needed here:
    .
    https://www.colombotelegraph.com/index.php/maintaining-a-sense-of-humour-in-this-land-like-no-other/
    .
    Your “Akka” has sent in a new photograph!
    .
    Panini

Leave A Comment

Comments should not exceed 200 words. Embedding external links and writing in capital letters are discouraged. Commenting is automatically disabled after 5 days and approval may take up to 24 hours. Please read our Comments Policy for further details. Your email address will not be published.